Gremlin Kılıklı Uzak Akrabamız: Cadımaki
“Makiler ve insansılar arasında bir geçiş grubu olan cadımakilerin gövde uzunluğu 9-16cm. arasında değişir.” Boyları parmak kadar olan ve 6 aylık bir hamilelik sürecinin sonunda tek bir yavru doğuran bu maymunlar hakkında öyle ilginç bilgiler var ki, paylaşmadan edemedim.
Cadımaki, Primates (maymunlar) takımının Tarsiidae familyasını oluşturan dört büyük maymun türünün ortak adıymış… Makiler ve insansılar arasında bir geçiş grubu olan cadımakilerin üç türü de Taesius cinsindendir.
Filipinler,Selebes, Borneo ve Sumatra gibi Asya’nın güneydoğusundaki adalarda yaşayan bu yaratıklar uzun bacakları, kısa gövdeleri ve neredeyse boyunları yok gibi görünmesine karşın 180 dereceden fazla dönebilen yuvarlak başlarıyla inanılmaz sevimli bir görüntüye sahipler. Başlarının bu kadar fazla dönmesinin ana nedeni, gözlerinin hareketsiz olması. Gremlinlere benziyorlar. Ağırlıkları 80 ile 120 gram arasında değişiyor. O kocaman ve pörtlek gözleri gece karanlığında bile en lezzetli böcekleri farkedebiliyorlar.
Kulakları büyük, zarsı ve hemen hemen sürekli hareket halindedir. Postları kalın, ipeksi ve bozdan koyu kahverengiye kadar değişen renklerdedir.
Cadımakiler ağaçlara diklemesine tırmanır ve bir ağaç gövdesinden öbürüne atlarlar. Arka bacaklarının gövdeye oranla çok uzun olması, parmak uçlarının yuvarlak ve yapışıcı yastıklar halinde genişlemesi, gövdelerini destekleyen ince ve püsküllü kuyrukları ağaçların tepesinde yaşamalarını çok kolaylaştırır. Gündüzleri, yoğun yapraklı dikey dallara tutunarak uyumayı seçen cadımakiler, geceleri oldukça aktifler. Böcekler ve küçük omurgalılarla besleniyorlar. Avlarının üzerine atlayıp yakaladıktan sonra parmaklarıyla parçalar koparıp ağızlarına götürerek tıkınıyorlar. Yedikleri küçük omurgalıların başında yarasalar ve yılanlar geliyor. Hatta zehirli yılanların zehrini de sindirebildikleri 1979 yılında Niemitz tarafından gösterilmiş. Küçük kurbağalara da hayır demeyen cadımakiler, kurbanlarını boyunlarının arkasından ısırarak öldürüyorlar.
Dişi cadımaki altı ay süren bir gebelik döneminin sonunda oldukça gelişmiş, tüylü ve gözleri açık tek bir yavru doğurur. Annesinin boyunun 9-16 cm. arasında değiştiği düşünülürse, yavru maymun muhtemelen 3 santimi geçmiyordur diye tahmin ediyorum. Ama bu ufaklık, boyuna posuna bakmadan, doğar doğmaz dallara tırmanıp saklanabilecek kadar gelişmiş bir sinir sistemine sahip. Yetişkin cadımakiler su içmek dışında hemen hemen hiç yere inmezken, meraklı bebekler nadiren de olsa ağaçlardan aşağı iniyorlar. Su ihtiyaçlarını karşılamak için kullandıkları daha sık yöntem ise ıslak bambu yapraklarını ve ağaç gövdelerini yalamak. Cadımakiler genellikle aileleriyle beraber dolaşırlar. İkişer ikişer dolaştıklarına da rastlanmış.
Atalarına ait henüz hiçbir fosile rastlanmamış olan cadımakilerin Tarsiidae ismini almalarının nedeni şu: Tüm memeliler arasında ayaklarının büyüklüğünü aşırı uzun topuk kemiklerine, yani tarsal kemiklere borçlu olan yegane hayvan cadımakidir. Ben olsam isimlerini türkçeye cadımaki değil, “topuksular” olarak çevirirdim. :))
