derKi - Spiritüel Aktüel Yaşam Dergisi

Aloe vera bir tıbbi bitkidir.

Aloe vera (L.) Webb et Berth. (Sinonimi Aloe barbadensis Mill.) Zambakgiller (Liliaceae) familyasına dahil vatanı Güney Afrika olan bir bitkidir. Herhalde 1. yüzyılda Romalılar tarafından getirilmiÅŸ olsa gerek, güney illerimizin ören yerlerinde bu bitkinin doÄŸallaÅŸmış haline rastlamak mümkün. 

Etli ve sert yapraklarının en dıştaki ince epiderma dokusunun altında bulunan parenkima dokusundan elde edilen jel Aloe vera jeli olarak bilinir. Bu jelin yapısında polisakkaritler bulunur. Bu iki doku arasındaki iri perisiklik hücrelerde ise terkibinde müshil etkili antrakinonlar ihtiva eden bir usare vardır.Yaprak kesildiÄŸinde jel ve usare birlikte kendiliÄŸinden akar. Akan usarenin toplanması ve ısıtılarak suyunun uçurulması sonucu elde edilen reçinemsi koyu sarımsı kahverengi parçalar halindeki katı madde "sarısabır" (aloes) adıyla bilinir. Jel üretimi için kullanılan Aloe bitkisi bir tarım ürünüdür ve yapraklarında hemen hemen hiç antrakinon içermez. Kozmetik ürünlerin terkibine giren jel kurutulmadan olduÄŸu gibi kullanılır.Tartışılan bu üründür. Bu ürünün kozmetik preparatlarda veya olduÄŸu gibi dıştan sürülerek cilt üzerinde kullanımı yararlıdır. Zira, bu jel yara, yanık ve donma yaralarını iyi edici özelliktedir. Cilt üzerinde yumuÅŸatıcı, gençleÅŸtirici özelliklere sahip olduÄŸuna dair veriler mevcuttur.

ANCAK, bu jelin dahilen kullanımına dair ciddi bilimsel yayın olmadığı gibi ÅŸeker hastalığı, kanser, karaciÄŸer hastalıkları sindirim sistemi hastalıkları ve sedef gibi hastalıkları iyileÅŸtirdiÄŸine dair, birkaç birbiriyle çeliÅŸen çalışma dışında hiç bir araÅŸtırma sonucu mevcut deÄŸildir. Bu konudaki iddialar polisakkaritlerin bağışıklık sistemini güçlendirdiÄŸine yönelik genel inanıştan kaynaklanmaktadır. Dünya SaÄŸlık TeÅŸkilatının (WHO) 2 yıl önce yayınladığı monografta da Aloe vera jelinin dahilen kullanımı tavsiye edilmemekte, aksine mikroplar için iyi bir vasat oluÅŸturduÄŸundan dahilen kullanımının doÄŸru olmadığı ifade edilmektedir. Bana getirilen aÄŸrı kesici olduÄŸu iddia edilen bir Aloe vera jelini kokladığımda metil salisilat koktuÄŸunu gördüm. Aloe vera jeli kokusuz olduÄŸu için wintergreen (Gaulteria) esansında bulunan bu aÄŸrı kesici maddenin jele bilerek katıldığı anlaşılmaktadır. Bu çok vahim bir durumdur. Demek ki içmek üzere hazırlanan sulandırılmış jele, etkili olduÄŸu bilinen baÅŸka maddeler katılmaktadır. Belki kortizon, antibiyotik, antidiyabetik maddeler de ilave edilmektedir. Terkibinde polisakkaritler yanında güçlü enzimler  de içermesi muhtemel olan bu jel içinde katılan diÄŸer maddelerin ne gibi deÄŸiÅŸikliÄŸe uÄŸradığını da araÅŸtırmak gerekir.

Son zamanlarda, ülkemizde Aloe vera jeli içen bazı hastaların karaciÄŸer harabiyetine uÄŸradığı ve vakaların bilim literatürüne girdiÄŸi haber edilmekte. Kozmetik ürünlerde kullanılan Aloe vera'ya kimsenin itirazı yok ama dahilen kullanılan, çayların, diÅŸ macunlarının, yoÄŸurtların dahi terkibine giren Aloe vera'nın kullanılmasının taşıdığı risklerin bilinmesinde yarar olduÄŸu inancındayım. En yaratıcı kullanımları ise aloe veralı eÅŸarplar ve tuvalet kağıtları olsa gerek.

Nereden çıktı bu Aloe vera!

Aloe jelinin cilt üzerinde yara ve yanık iyileÅŸtirici etkisinin bulunması, hatta radyasyon yaralarını bile iyi ettiÄŸinin duyulması üzerine kozmetik ürünlerde kullanılma trendinin baÅŸladığı 1980’lerde, aloe jeline olan talep ABD’de bu bitkinin tarımının yapılmasına yol açtı. Mekanik tarım ve jelin modern yöntemlerle üretilmesi kozmetik endüstrisine cazip geldi ve hemen her ülkede aloe jeli içeren ürünler piyasada boy göstermeye baÅŸladı. Kozmetik piyasası birkaç yıl sonra doyuma ulaşıp, yeni yıldız hammaddelerle yeni trendlere koÅŸarken, aloe vera üreticileri yeni pazar arayışlarına girdiler. Aloe vera jelinin sadece jel halindeyken  etkili olması ve kurutulduÄŸunda etkisini kaybetmesi üzerine bazı üreticiler, yaptıkları araÅŸtırmalarla jelin dayanıklılığını saÄŸladıklarını açıkladılar. Ancak, insan cilt doku kültürleriyle yapılan bir araÅŸtırmada uzun süre depolanmış ama dayanıklı denen jelin taze jel kadar etkili olmadığı bulundu. Dahası dayanıklı denen jel hücrelere karşı zehirli etki gösterdi ve ölümlerine yol açtı.

Taze jelin cilt üzerindeki yara iyileÅŸtirici etkisinin içerdiÄŸi polisakkaritlerin ciltteki fibroblast ve epitel hücrelerinin çoÄŸalmasını uyarmasına baÄŸlı olduÄŸu rapor edildi. Buna polisakkaritlerin tamamının deÄŸil bir glikoprotein fraksiyonunun sebep olduÄŸu sanılıyor. Ancak, bu maddeler jel uzun süre saklandığında veya kurutulduÄŸunda bozunuyor.

Yapılan bir klinik çalışmada yetmiÅŸ yedi ÅŸeker hastasına 42 gün boyunca günde iki defa bir kaşık aloe jeli verildi ve kan ÅŸekeri ve trigliserit seviyelerinde önemli ölçüde azalma saÄŸlandığı açıklandı. Ancak kolesterol seviyesinde deÄŸiÅŸiklik olmamıştı. Daha önce yapılan baÅŸka bir çalışmada ise etkisiz olduÄŸu bulunmuÅŸtu.

Peki, ne yapalım?

GördüÄŸünüz gibi aloe vera hakkında rivayet muhtelif. Taze jelin, müshil etkili antrakinonları içermediÄŸi sürece, haricen ve belki mide ülseri için az miktarda dahilen alınmasında sakınca yok. Ama taze jeli nereden bulacağız. Ä°ÅŸte sorun burada. Belki de bu yüzden, aloe vera suyu (!) pazarlayanlar ürünü Amerikan icadı piramit pazarlama usulüyle satıyorlar. Ürünlerine güvenseler gider SaÄŸlık Bakanlığından üretim ve satış ruhsatı alırlar. Durum bu kadar açık olduÄŸu halde millet niye hala gidip o suları, dünyanın parasını verip, bidon bidon içiyor? Kim bilir? Belki de gizlilik insanların içindeki merakı tetikliyor.

Elbette, insanları, kolay ulaÅŸabildikleri, bu ürünleri kullanmaktan men edemezsiniz. Önemli olan bu ürünlerin nasıl kolayca bulunabildiÄŸi ve pazarlamaları genellikle hekim ve eczacıların nasıl yapabildiÄŸi.  Bu da mı engellenemez?

Hüsnü Can Başer
		Yazar Hakkında:
		Prof. BaÅŸer'in baÅŸlıca araÅŸtırma konuları alkaloitler, uçucu yaÄŸlar ve doÄŸal ürünler üzerinde biyolojik, kimyasal ve teknolojik çalışmalardır. Toplam 459 araÅŸtırma makalesi; kongre kitaplarında yayınlanmış 118 kongre bildirisi, 35 adet kitabı veya kitap chapter’ı bulunmaktadır. Yazar e-mail: husnucanbaser@derki.com
	Devamını Oku >>