derki.com

İlaç Şirketleri...

Perşembe, 20 Ocak 2005

"İlaç Şirketleri Durmadan Yeni Hastalıklar Üretiyor".
Sağlıklı insanlardan hasta yaratma fikri, aslında 20.yy'ın başlarında Fransa'nın küçük bir köyünde doğmuştu. Genç doktor Knock, Saint Maurice köyüne atanmıştı. Ne var ki son derece sağlıklı olan köy halkı doktora gitmiyordu.

Sağlıklı insanlardan hasta yaratma fikri, aslında 20.yy'ın başlarında Fransa'nın küçük bir köyünde doğmuştu. Genç doktor Knock, Saint Maurice köyüne atanmıştı. Ne var ki son derece sağlıklı olan köy halkı doktora gitmiyordu.
Peki bu durumda Knock mesleğini nasıl sürdürecekti? Dahası sağlıklı insanları muayenehanesine çekmenin yolu ne olabilirdi? Uyanık doktor, köy öğretmeniyle anlaşarak köylüleri bir toplantıya davet ettirir. Amacı köylüleri yıllardan beri köylerinde sinsice yayılmakta olan hastalıklar konusunda uyarmaktır.

Bir müddet sonra Knock'un bekleme odası dolup taşar. Doktor yeni hastalarının hepsine sürekli gözetim altında bulunmaları konusunda ikna eder. Sonunda köy bir hastaneye dönüşür. Geriye sadece hasta insanlarla ilgilenebilecek sayıda sağlıklı insan kalır. Doktorla birlikte köyün eczacısı da köşeyi döner, hatta acil durumda revir görevini gören pansiyonun sahibi de.

Knock veya Tıbbın Zaferi
Üç perdelik 'Knock veya Tıbbın Zaferi" adlı oyunun prömiyeri 1923 yılında Paris'te görkemli bir kutlamayla gerçekleşti. Fransız yazar Jules Romams'in oyunu, daha sonraki yıllarda 1300 kez tekrarlandı ve birkaç kez de filme alındı.
Dr. Knock'un tiyatro sahnesinde gelişen tıbbı, şimdi gerçek yaşamda sürüyor. Konu sağlıklı insanların hastalara dönüştürülmesiyle ilgili.

Ve kurnaz doktorun yerini insanların sağlıklarını çalan dev bir pazar aldı. Modern tıp, tıp dernekleri ve ilaç firmaları sağlıklı insan tanımayan yeni bir yüzyılın başlangıcını ilan ettiler.
Evrensel platformda çalışan ilaç kuruluşları ve uluslararası tıp dernekleri sağlığı yeniden irdeliyorlar: Yaşamdaki doğal değişimler, normalden çok az bir farklılık gösteren özellikler ve davranış biçimleri hastalık olarak tanıtılıyor. Yeni keşfedilen hastalıklarla ilgili araştırmaların sponsorluklarını üstlenen ilaç firmaları bu sayede ürünleri için yeni pazarlar elde ediyorlar.

Sisi- sendromu uydurması
"Sisi- sendromu", örneğin ilk olarak 1998 yılında Smith Kline Beecham firmasının, tek sayfalık bir reklam ilanıyla ortaya çıktı. Kuruluşa göre, ruhsal çöküntü içinde olan sözde hastaların ilaçla tedavi edilmesi gerekiyordu. Ancak kuruluş, sendroma Avusturya İmparatoriçesi Elisabeth'in ('Sisi") adını vererek, adeta bir soylu hastalığı olarak göstermeyi de ihmal etmedi.

Sisi sendromu o zamandan bu yana medyalarda eksik olmadığı gibi, psikiyatrlar tarafından da desteklendi. Ve tahminlere göre bugün sadece Almanya'da üç milyon kadar Sisi hastası var.

Münster Üniversite Kliniği psikiyatrı Markus Burmer ve arkadaşları şimdi bu hastalığın gerçekten de endüstrinin bir uydurması olduğunu ortaya çıkardılar. Doktorların literatür değerlendirmesine göre, sözde hastalık 'bilimsel olarak kanıtlanmış' kabul edilemez.

Sisi sendromunun medya tanıtımını ilaç kuruluşlarıyla anlaşmalı olan Wedopress adında bir basın kuruluşu üstlenmişti. Wedopress'in gelişmelerden çıkardığı sonuç şuydu: "Depresyonun özel bir türü olan Sisi sendromu, tıp ve hastalar tarafından kabul gördü."

Erkekleri hasta göstermek
Jenapharm ve Dr. Kade/Besins Pharma firmaları ise şimdi sözde milyonlarca erkeği en verimli yıllarında vuran bir hastalığı tanıtmaya çalışıyorlar: "Aging Male Syndrome" yani erkekte değişim yılları.

Araştırma enstitüleri, basın kuruluşları, reklam şirketleri, tıp profesörleri ve gazetecilerle işbirliği yapan firma, erkeğin değişim yıllarını ciddi bir hastalık olarak kabul ettirmek istiyor. Basın konferanslarında erkekteki hormon üretiminin "sinsice gerilemesi" anlatıldı. Oysa kampanyanın asıl hedefi iki hormon ilacının tanıtımı idi.

Endüstri ülkelerindeki yeni hastalıkların tanısında önemli bir patlama yaşanıyor. Bulaşıcı hastalık, sendrom, çeşitli bozukluklar vb gibi yaklaşık olarak 30.000 yeni hastalık keşfedildi. Artık her hastalığın bir ilacı olduğu gibi her ilacın da bir hastalığı var! Bu gelişme İngilizce'de "disease mongering" yani hastalık ticareti gibi bir isim bile aldı.
Hastalık yaratıcıları sağlıklı insanların sırtından para kazanıyorlar. İster toplum fobisi olsun ya da internet bağımlığı, yüksek kolesterin seviyesi, ilerleyen depresyon, yumuşak doku romatizması veyahut da ereksiyon bozukluğu olsun, tıp birlikleri, hasta dernekleri ve ilaç firmaları sonu gelmeyen medya kampanyalarıyla kamuoyunu hızla yayılan fakat ender durumlarda tedavi edilebilen hastalıklar konusunda uyarmakla meşgul.

Herkes hasta!
Almanya'da yapılan bir araştırmaya göre sadece Ruhr bölgesinde 45 yaşını aşkın kişilerin üçte ikisinde enfarktüs riski bulunuyor. En az üç milyon Alman kronik yorgunluktan (Chronic Fatigue Syndrom) şikayetçi. Tüm Alman halkında ise vitamin eksikliği söz konusu.

Normalde çocuklarıyla sabırlı bir şekilde ilgilenen babaların beşte biri zaman zaman "Kafes kaplanı sendromuna" yakalanmakta. "Şimdiye dek bilinmeyen özel bir durumdan dolayı babalar doğru kararlar almakta zorlanip tıpkı kafese kapatılmış bir kaplan gibi saldırganlaşmakta" diyor Medical Consulting Group firması.

Özel Köln Kliniği ise tam 822.595 hiperhidroz hastası saymış. Kliniğe göre sözde hastalar tedavi gerektirecek derecede terliyorlar.

İş bu kadarıyla kalsa iyi, emekli olup Mayorka adasına yerleşenler bile hasta ilan edildi. ispanya'da çalışan psikoterapist Eckhard Neumann, dinlendirici ortama rağmen hatta belki de tam da bu yüzden insanların "Cennet depresyonu" yaşadıklarını fark etmiş.

"Leisure Sickness" olarak adlandırılan boş zaman hastalığı da çok yaygın. Hollanda'daki Tilburg Üniversitesi doktorlarından Ad Vingerhoets toplumun %3'ünün boş zaman yüzünden hastalandığı kanısında. Semptomlar, yorgunluktan, baş ve eklem ağrısı, kusma ve depresyona kadar uzanmakta. Ayrıca tatil yerleri salgınların hızla yayıldığı bölgeler olmaları yüzünden riskli sayılmakta.

Günümüzde sadece kadın olmak bile hasta ilan edilmek için yeterli. Özellikle de genç kızlar sorunlu olarak kabul ettirilmeye çalışılmakta. "Kadın Sağlığı" gibi broşürlerde "Jinekoloğunuz yaşamınızın tüm evrelerinde size hizmet edecektir" deniyor. Ve gerçekten de bu "hizmetten" yararlanan kadın sayısı hiç de az değil.
Kadının bazı dönemlerinde yaşadığı doğal süreçler bile uzun süredir hastalık olarak görülüyor. Mesela hamileliklerin çoğu riskli kabul edildiğinden sezaryenle doğumda günden güne (kadınların kendi istekleri üzerine) önemli bir artış yaşanmakta. Uzmanlar en azından 60.000 ameliyatın gereksiz olduğunu söylemelerine rağmen, her yıl 160.000 rahim alınmakta (AImanya'daki araştırmalara göre).
Regl öncesi dönemi (sendromu) ve değişim yılları da tabii ki artık ilaçla tedavi edilmekte. Yararı bilimsel açıdan bir, türlü kanıtlanamamasına rağmen 40 yaşını aşmış kadınların çoğu östrojen hapı kullanıyor.

Parlak dönem ve pazarlama
Bir hastalık kamuoyunda kabul gördükten sonra, hastalar ve sigorta kuruluşları yeni ilaç ve terapileri hiç şikayetçi olmadan ödüyor.

Yeni hastalık türlerinin keşfinden sonra ilaç firmaları en parlak dönemlerini yaşamaya başladılar. Pazarlama için araştırmalardan daha fazla para harcanıyor. Örneğin Big Pharma firması gelirinin ve personelinin üçte birini ilaçlarını pazarlamak için kullanıyor.

Roche firmasının Avustralya'daki ayağı doksanlı yıllarda çekingenliğin hastaIık derecesine ulaşmış hali olan toplum fobisini iyileştirecek antidepresan ilacı Aurorix'i piyasaya çıkarmadan önce, Roche tarafından finanse edilen bir basın kuruluşu bir milyonu aşkın Avustralyalıda görülen sözde sendromun ilaç ve davranış terapisiyle iyileştirilebileceğini öne sürmüştü.

Ne var ki bu abartılı kampanya başarılı olmamış ve firma beklediği kazancı elde edememişti. Ama bu strateji özellikle de uzman doktorlar ve ilaç firmaları için kaçınılmaz hale geldi. Uzman doktorlar tıpta yeni bir alan keşfettiklerinde kısa yoldan yükselme şansını elde ediyor. Ve tabii ki hastalıklar olmazsa ilaç firmaları kazanç sağlayamıyor.

Hiperaktivite olayı
Bilimin acizliği, doktorların ilaç firmalarına hizmet için uzmanlıklarını satmaya hazır olmalarına dayanıyor. Sonuçta araştırmaları finanse edenler büyük ilaç firmaları. Ve birçok bilim adamı araştırmalarını ancak bu şekilde sürdürebilmekte.

Özel kuruluşlar ve klinikler tarafından elde edilen sonuçlar kısıtlı deneylere dayansa da, hesaplar toplumun tümüne göre yapılıyor ve bir hastalığın ortaya çıkma sıklığı genelde gelişigüzel tahminlere dayanmakta.

Psikolog Alexander Dröschel geçtiğimiz yıllarda bir milyon kadar çocuğun "Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite" (HADE) çektiğini öne sürünce haber en çok da ilaç firmalarının işine yaradı.

Dahası Novartis firması HADE'le ilgili bir masal broşürü bastıracak kadar ileri gitti. Masalın kahramanı dikkatsiz ve çok hareketli olduğu için başı bir türlü dertten kurtulmayan Hippihopp adındaki bir kalamar. Doktor kaplumbağa, bir şans eseri kalamarın DEHB sendromuna yakalandığını fark eder. Hatta onun "küçük beyaz bir hapla" iyileşeceğini de bilir.

Estetik vajina
Kendi pazarını yaratan firmalardan biri de Biolitec. Firma, bir yıl önce estetik cerrahide yaşanan bir gelişmeyi açıklamıştı: "Biolitec lazerle vajina gençleştirme operasyonu." Firmaya göre Almanya ve Avusturya'daki bazı klinikler vajinanın biçimini değiştirerek "gençleştiriyordu" ve kadınlar bu girişim sayesinde cinsellikten daha fazla zevk alıyordu.

Ne var ki ortada vajina estetiğiyle ilgili hiçbir kanıt bulunamadı, ayrıca basın kuruluşunun açıklamış olduğu kliniklerdeki doktorlar da bu tür bir girişimden haberdar değildi. Fakat söylediklerinin altında kalmak istemeyen basın kuruluşu, birkaç gün sonra bir cerrah buldu. Viyanalı doktor sonunda estetik vajina girişimini doğrulayacaktı.

Hastalık ticaretinde 5 kural
Avustralyalı eleştirmen Ray Moynihan ve iki doktorun değerlendirmesine göre hastalık ticaretinde başlıca beş kural geçerli:

1) Yaşamın doğal süreçleri tıbbi sorun olarak satılmakta. Mesela Merck&Co firması saç dökülmesine karşı bir ilaç keşfettiğinde, evrensel basın ajansı Edelman bir kampanya başlatarak gazetecilere araştırma sonuçlarını dağıttı: "Erkeklerin üçte biri saçlarının dökülmesinden şikayetçi. Ayrıca son araştırmalar saç dökülmesinin paniğe ve duygusal bozukluklara yol açtığını ve saçları dökülen kişilerin iş bulmakta zorlandıklarını göstermiştir." Gazetecilere ulaşmayan bilgi ise araştırmanın Merck&Co tarafından finanse edildiği ve açıklamada bulunan doktorların da Edelman tarafından seçildiği idi.

2) Ender görülen semptomlar, yaygınlaşan hastalıklar olarak tanıtılmakta. İktidar hapı Viagra'nın piyasaya sürülmesinden sonra nedense iktidarsızlık sorununda önemlı bir artış yaşandı. Pfizer'e göre ereksiyon bozukluğu günden güne artış gösteren ciddi bir hastalık. Yaşları 40 ila 70 arasında değişen erkeklerin %50'sinde ereksiyon bozukluğu yaşanmakta. Fakat dünyanın önde gelen ereksiyon uzmanı Harmut Porst, bu verinin kesinlikle abartılı olduğunu söylüyor.

3) Kişisel ve sosyal problemler, tıbbi sorunlara dönüştürülmekte. Sağlıklı insanların hastalara dönüştürme çabası en çok da nörolojide hedefine ulaşıyor. Ruhsal bozuklukların ne kadar hızlı geliştiğini Amerika'daki Veteran's Administration araştırması gösterdi: İkinci dünya savaşından sonra sadece 26 tane ruhsal bozukluk türü bulunurken, Amerikan psikiyatr birliğinin son verilerine ("Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders"/DSM-IV) göre bugün 395 farklı nörolojik hastalık söz konusu.

4) Riskler, örneğin kolesterin ve kemik yoğunluğuyla ilgili değerlerin düşürülmesiyle hastalığa dönüştürülmekte. Dahası insan genomunun çözülmesinden sonra risk faktörlerinin daha da artması beklenebilir. Neredeyse her hafta, yaşlılıkta, çeşitli hastalıkları doğurabilecek yeni bir "hastalık geni" keşfedilmekte.

5) Hafif sendromlar önemli "hastalık belirtileri olarak sunulmakta. Ağrıya, ishale veya karnın şişmesine neden olan İrritabl Bağırsak Sendromu/ İBS (spastik kolon sendromu) şimdiye dek psikosomatik hastalık olarak kabul ediliyordu. Ancak yeni ilaçların ortaya çıkmasıyla ilaç endüstrisinin ilgisi de arttı. "British Medical Journal" dergisi geçtiğimiz yıl Viva Communications basın kuruluşunun gizli bir strateji önerisiyle ilgili bir yazı yayımladı. Birden üç yıla çıkartılan bir eğitim programıyla İBS ciddi bir hastalığa dönüştürülecekti. Vivo Communications kuşkuya yer vermemek için tıp dergilerinden makaleler ve röportajlara yer verdi. Sonuçta doktorlar kadar hastalar da İBS'nin ciddi bir hastalık olduğuna ikna olmalıydı. Eczacılar, hemşireler ve hastalar reklam malzemesi olarak kullanılmalıydı ve bir "Hasta Destek Programı" da üretici firmaların tüketiciler üzerinde güven kazanmasını garantileyecekti.

En önemli rol psikiyatristlerde!
Yeni hastalıkların keşfedilmesinde en önemli rolü üstlenenler psikiyatristlerdir. Günden güne ortaya atılan "saçmalıklar" yalnızca nörologları ve psikoterapistleri değil, ilaç firmalarını da zengin edecek türden. Endüstri daha çok geniş kitleye hitap edecek hafif ruhsal bozuklukların tanıtımıyla ilgileniyor. Böylece inatçı çocuklara örneğin "Oppositional Defiant Desorder" bozukluğu yakıştırılmakta.

Regl öncesi dönem de psıkiyatristler ruhsal bozukluklar listesinin başında yer alıyor ve Eli Lilly firması bu amaçta eski bir ilacı "yeniledi". Prozac'ın patent süresi dolunca firma aynı maddeyi Sarafem adıyla regl öncesi sendromuna yönelik olarak pazara sundu. Oysa İngiliz psikiyatr David Healy'ın de dediği gibi, "yeni ruh hastalıkları" yaşamın doğal değişimlerinden başka bir şey değil. Ama ne var ki çekingenlik "asosyal kişilik" olarak kabul edilirken doğal üzüntü de psikiyatrda "uyum bozukluğu" olarak anılmaya başlandı.

Sözde ruhsal bozukluklar için ilaç endüstrisi zengin bir ilaç seçeneği sunuyor. En başta Prozac olmak üzere serotonin seviyesini yükselten ilaçlar iç sıkıntısı, üzüntü ve korkuya karşı kullanılan moda ilaçlar haline geldi. Prozac hapları beyindeki serotonin seviyesini yükselterek hastanın kendisini daha iyi hissetmesini sağlıyor.

Bir yılda 27 farklı ilaç
Aslında ağır depresyonlar için üretilmiş olan serotonin hapları şimdi, korku bozukluğu, panik bozukluğu veya akut stres bozukluğu gibi daha önce hiç duyulmamış hastalıklar için önerilmekte.

Serotonin hapları ve diğer bazı ilaçların davranışlar üzerinde etkili olduğunun bilinmesinden bu yana özellikle de "korku", ilaç üreticilerinin iştahını kabarttı. Ve böylece sadece 2002 yılının başında 27 farklı madde keşfedildi. Özellikle de kabul görmüş hastalıklarla ilişkili sendromlar daha çok tercih edilmekte. Mesela yeni keşfedilen bir depresyon türü olan "Dysthymie", yorgunluk, ruhsal çöküntü ve kişinin kendisine güvensizlik duyması gibi belirtiler göstermekte.

İlaç endüstrisine kalırsa yalnızca ruhumuz değil bedenimiz de hasta. Mesela Almanya'da birkaç yil önce normal kolesterin değeri düşürülünce "normal" kolesterin seviyeli insanlar "anormal" kolesterin seviyeli insanların yanında azınlıkta kaldı. Böylece yaşları 30-39 arasında değişen Alman erkeklerin %68'i, kadınların ise %56'sı yüksek kolesterin seviyesine sahip oldu. 50-59 yaş grubundaki erkeklerde ise bu oran %84'e, kadınlarda ise %93'e fırlamış durumda.

Kolesterin ticareti
Kolesterin araştırmaları sayesinde doktorlar ve ilaç firmaları inanılmaz kazançlar elde ediyor. Kardiyologlar, Unilever firması (Becel margarinin üreticisi), Pfizer ilaç firması ve Roche Diagnostic kuruluşu düzenli olarak sağlık broşürleri hazırlıyorlar. Eczanelere dağıtılan bir broşürde örneğin: "Otuz yaşına gelmiş herkes kolesterin seviyesini ölçtürmeli" deniyor.

Oysa bu balmumu kıvamındaki madde beden için yaşamsal bir önem taşımakla birlikte, beynin önemli bir gereksinimidir de. Besinde bulunmaması durumunda birçok beden hücresi kolesterin üretebilir. Çünkü bu molekül olmasaydı hücreler ölebilirdi.

Birçok insan buna rağmen koIesterin sözcüğünü duyar duymaz kalp hastalığından öleceğini sanır ve kahvaltıda yumurta ve tereyağından vazgeçer.

Kolesterin kampanyasından sonra bir milyonu aşkın Alman gerçekten de kolesterin seviyesini ölçtürdü ve bu kişilerin yarısında kolesterin seviyesi beklenilenden yüksek çıktı.
Roche Diagnostics firması bu sonuçtan sonra kolesterin seviyesini ölçen aletler çıkardı, kardiyologlara başvuran hasta sayısı arttı ve bunlara tereyağından vazgeçmeleri öneriIdi -ki bu da doğal olarak Becel'in işine yaradı. Pfizer ise kolesterin seviyesini düşüren ilaçlar sayesinde milyarlarca euroluk kazanç elde elıneyi sürdürüyor.

Tek araştırma var mı?
Bu gelişmeler ışığında halkın aydınlatılmasına yönelik programlarla kolesterin teorisi tıpta kesinleşmiş bir bulgu gibi gösteriIdi. Oysa doktorların birçoğu kalp enfarktüsünde baş rolü oynayanın kolesterin oldugu konusunda hala. kuşkulu.
Almanya'da normal kolesterin değerinin 200'e düşürülmesinden sonra, kardiyolog Harald Klepzig gibi birçok uzman itirazda bulundu. Ve Klepzig, eğer kolesterin seviyesinin düşürülmesiyle insan yaşamanın kurtarıldığını gösteren tek bir araştırma bile gösterilseydi mutlu olurduk, diyor.

Hatta kolesterin seviyesinin düşürülmesinden sonra ölüm oranlarının arttığını gösteren en az on araştırma bulmak bile çok daha kolay.

Amerikan Stres Enstitüsü ve New York Tıp Koleji profesörü Paul Rosch'a göre kamuoyunda beyin yıkama çabası o kadar başarılı oldu ki birçok kişi kolesterin seviyesi ne kadar düşükse o kadar sağlıklı olduğunu ve çok daha uzun yaşayacağına inanır oldu. Fakat bu büyük bir yanılgıdan başka bir şey değil, diyor Rosch. Kötü kolesterinle ilgili iddialar gerçekten de kanıtlardan çok sonuçlara dayanmakta ve bunların çoğu ispatlanamadı. Mesela Minnesota Üniversitesi araştırmacılarından Ancel Keys, 1953 yılında kolesterin teorisinin ana mitosu haline gelmesi beklenen bir makale yayımlamıştı. Keys, çalışmasında altı ülkede yağ tüketimi ve koroner kalp hastalıkları arasındaki ilişkiyi kesin bir şekilde kanıtlayan bir çizelge sunduğunu söylüyordu.

Çalışmada eksiklik
"Sonuç, besinlerdeki yağ oranı ve koroner kalp hastalığı riski arasındaki ilişki konusunda hiçbir kuşkuya yer bırakmıyor" diye yazmıştı Lancet dergiside. Ne var ki çalışmanın önemli bir kusuru vardı. Toplam 22 ülkenin verileri ortadayken, Keys, sadece altı ülkenin verilerini değerlendirmekte yetinmişti.

Eğer Keystüm ülkelerin verilerini hesaba katsaydı bu tablo ortaya çıkmazdı diyor İsveçli doktor Uffe Ravnskov. Amerika ve Norveç'teki yağ tüketim oranı aynı olmasına karşın, Amerikalıların koroner kalp hastalıklarından ölme riski üç kat fazlaydı.

Bununla birlikte Ravnskov gibi eleştirmenler kandaki yağ oranı ve koroner kalp hastalıkları arasındaki ilişkiyi asla inkar etmiyorlar. Örneğin toplumun yaklaşık %0,2'sinde kalıtımsal hiperkolesterinami bulunmakta. Bu kalıtımsal hastalığa sahip kişilerde çok az sayıda sağlıklı veyahut da tümüyle hasarlı kolesterin reseptörleri vardır.

Kolesterin bu yüzden kandan beden hücrelerine aktarılamadığından kolesterin seviyesi yükselir ve desilitrede 350-1000mg arasında değişir. Hastalarda sık sık damar sertliği (arteryoskleroz) görüldüğü için de (daha erken bir yaşta) kalp enfarktüsüne bağlı ölüm riski daha yüksektir.

Kolesterin damar sertliği ilişkisi?
Fakat bu hastalığın gerçek damar sertliğiyle karşılaştırılabilirliği kuşkuludur. Kalıtımsal olarak kanlarında yüksek oranda kolesterin bulunanlarda yapılan otopsi sonucunda, kolesterinin sadece damarlarda değil bedenin her yerinde biriktiği anlaşılmış çünkü. Organların birçoğunda kolesterin birikimi söz konusu. Bu nedenle de normal kolesterin seviyesine sahip kişilerde kolesterin ve damar sertliği arasındaki ilişki büyük bir yanılgıdır, diyor Ravnskov.

Hatta bir doktor "risk albnda bulunan" yaşlı hastalara düşük kolesterinli bir diyet önerdiğinde, yaşlıları daha çok tehlikeye atmış olur. "Yaşlılar zaten en başta diş protezi, hazımsızlık ve iştahsızlık yüzünden yeterince beslenemiyorlar" diye uyarıyor Amerikalı doktor Bernard Lown.

Kalp uzmanı ve yazar, kolesterin ve kan şekeri seviyesini düşürmeye çalışan yaşlı bir kadının birden bire zayıfladığını ve halsiz düştüğünü gördükten sonra hastaya tüm doktor önerilerinden vazgeçmesini ve hoşuna giden her şeyi yemesini önermiş. Ve hasta bu şekilde altı ay sonra normal kilosuna ve eski sağlığına kavuşmuş.

Hatalı tanı: Osteoporoz
Avusturyalı Karl Kraus ise, hatalı tanı konusunda osteoporozu (kemik erimesi) örnek gösteriyor. Almanya'daki istatistiklere göre 1995 yılında 74 yaş üzerindeki kişilerde toplam 74.803 üst baldır kemiği kırığı vakası meydana gelmiş. Bu yaş grubunda %1,2'lik bir orana eşit olan bu rakam diğer endüstri ülkeleriyle karşılaştırıldığında çok önemsizdi. Dolayısıyla da yaygın bir hastalık olarak gösterilmesi için osteoporozun yeniden keşfedilmesi gerekiyordu. Rorer Vakfı, Sandoz Pharmaceuticals ve SmitlıKline Beecham işte tam da bu amaçta Dünya Sağlık Organizasyonu'nun (WHO) bir konferansının sponsorluğunu üstlendi. Konferansta açıklanan bilgiye göre, yaşlılıkta kemik yoğunluğunun biraz azalması bile osteoporoz hastalığına işaretti. Ve ilaç endüstrisi o tarihten bu yana 40 yaşın üzerindeki insanların %50'sini ilaçla tedavi etme olanağını yakaladı.

Yeni yaratılan hastalığın teşhis edilmesi için kemik yoğunluğunun ölçülmesi sırasında ilginç bir taktikten yararlanılmakta. Buna göre kemik yoğunluğu ne kadar yüksekse röntgen ışınlarını o denli zayıflatmakta.

Dünya Sağlık Örgütü Iimiti
Söz konusu yöntem neredeyse tüm hastaların kemik yoğunluğunu düşük göstermekte, sonuçta kemik yoğunluğu kaybı tıpkı ciltteki kırışıklıklar gibi yaşlılığın bir neticesidir.
WHO, patolojik bir süreçten söz edebilmesi için belli bir limit koydu. Buna göre eğer kemik yoğunluğu normal değerden %20-35 oranında düşükse o kişi osteoporoz hastası demek.
WHO'nun .limitine göre 1993 yılında neredeyse toplumun tümü hasta ilan edildi. Ve bunun üzerine İsveç'te yapılan bir araştırmayla da yaşları 70-79 arasında değişen kadınların %31'inin osteoporoz hastası olduğu ortaya kondu. Hatta yaşamları boyunca hiçbir yerlerini kırmamalarına rağmen 80yaşını aşkın kadınların %36'sıda osteoporoz hastası olarak kabul edildi. WHO limiti ilaç firmalarına milyarlık bir kazanç kapısı açtı.

İnsanlar ilaç bağımlısı yapılıyor
Peki yeni hastalar veya hastalıklar yaratma çabası ne şekilde doğdu?
On beş filozof, doktor ve bilim adamlarından oluşan saygın Nuffield Council on Bioethics Birliği insanların ilaç bağımlısı haline getirilmesinin yeni bir megatrend olarak geliştiğine dikkat çekerek şu şekilde uyarmıştı: En önemli problemlerden biri, yeni hastalık tanılarının yaygınlaşmasına veyahut da rahatsızlıkların iyice didiklenerek daha geniş bir kitleye mal edilmesine dayanıyor. Tıptaki gelişmeleri teşvik eden yalnızca piyasa kuralları da değil. Gelişmeler, tıpta on yıllardan bu yana çığır açacak bir bulguya ulaşılmaması nedeniyle de hızla ilerlemekte. Ve kanser gibi hastalıkların tedavisi başarısız olunca, tüm araştırma çabaları boşa gidince (günde yaklaşık olarak 5500 tıp makalesi yayımlanıyor) doktorlar ve ilaç firmaları ister istemez sağlıklı insanlara yöneldiler.

Geçtiğimiz yıllarda yaşamını yitiren tıp tarihçisi Roy Porter, bu gelişmenin batıdaki toplumlarda tıbbı olanakların en temel hak olarak sunulması nedeniyle sağlık sistemlerinin ve toplumların yapısal bir problemi haline geldiğini söylemişti. Ve bu şekilde doktorlar, ilaç ticareti, medya ve durmadan reklam yapan ilaç firmaları sayesinde tedavi edilebilir hastalık yaratma konusunda müthiş bir baskı oluştu, korkular ve girişimler büyük bir hızla arttı. Sonuçta gerek doktorlar gerekse tüketicilerde "her insanda bir hastalığın bulunduğu ve hepsinin tedavi edilebilir" olduğu inancı yerleşti.

Nilgün Özbaşaran Dede
KAYNAK: Der Spiegel 33/2003