derKi'ye Yazar Olabilir miyim?
derKi'mize yazar olmak hususunda sık sık sorulan sorulara bu başlık altında yanıt vermek ve aramıza katılmak isteyen arkadaşlarımız için yol gösteri...
| Türk kadınının mücadele tarihi |
|
|
|
| Cumartesi, 29 Mart 2008 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Dünyada kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olma mücadelesinin üzerinden 151 yıl geçerken, bazı Türk kadınları da gazetecilikten hakimliğe, jet pilotluğundan maç hakemliğine, bakanlıktan başbakanlığa kadar pek çok alana isimlerini yazdırdı. Türkan Akyol, 1971'de ilk kadın bakan, Tansu Çiller de 1993'te ilk kadın başbakan olarak Türk kadınlarının tarihine imza attı.
Türk kadını, tarihte ilk kez 1843 yılında Tıbbiye Mektebi bünyesinde aldıkları ebelik eğitimi ile sosyal yaşamda yerlerini almaya başladı. Haberin devamı
1847’de yayımlanan İrade-i Seniye ile Türk kadınlarına erkek çocuklarla eşit miras hakkı tanınırken, 1858’de yayımlanan Arazi Kanunnamesi ile de miras yoluyla mülkiyet hakkını elde etti.
Yine 1858 yılında Kız Rüştiyeleri açılırken, kızların eğitimine yasal zorunluluk getiren Maarif-i Umumiye Nizamnamesi de 1869 yılında yayımlandı.
Sosyal yaşamda giderek daha çok yer almaya başlayan Türk kadınları, iş hayatına da ilk olarak 1897 yılında ücretli işçi olarak atıldı.
Kadınlar, ilk kez 1913 yılında da devlet memuru olarak çalışmaya başladı.
Kızlar için ilk yüksek öğretim kurumu, 1914 yılında “İnas Darülfünunu” adı altında açılırken, bilim dünyasıyla da ilk kez 1922 yılında tanıştı. Bu tarihte, bir kız öğrenci tıp fakültesine kayıt yaptırarak eğitime başladı.
Kadınlar siyasi hayatta var olma mücadelesine de ilk kez 1923 yılında geçti. İlk kadın partisi olan “Kadınlar Halk Fırkası”nı, Nezihe Muhittin’in başkanlığında 1923 yılında kurmak isteyen kadınlar, kadınlara oy hakkı tanımayan 1909 tarihli Seçim Kanunu gereğince parti kurulmasına izin verilmemesi nedeniyle bu girişimi dernekleşmeyle sonuçlandırdı.
CUMHURİYETİN İLANI VE TÜRK KADINLARI 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanı Türk kadınları için dönüm noktası oldu.
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte kadınların kamusal alana girmesini sağlayan yasal ve yapısal reformlar hızlandı. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun 3 Mart 1924’te çıkarılmasıyla kızlar da erkeklerle eşit haklarla eğitim görmeye başladı.
Erkeğin çok eşliliği ve tek taraflı boşanmasına ilişkin düzenlemelerin kaldırıldığı, kadınlara boşanma hakkı, velayet hakkı ve malları üzerinde tasarruf hakkı tanıyan Türk Medeni Kanunu da 17 Şubat 1926’da kabul edildi.
Kadınlara siyasetin kapısını aralayan Belediye Yasası ise 1930 yılında çıkarıldı. Böylece Türk kadınları belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı.
Kadınlara köylerde muhtar olma ve ihtiyar meclisine seçilme hakları ise 1933 yılında Köy Kanunu’nda yapılan değişiklikle verildi.
Türk kadınları, 1934’te yapılan Anayasa değişikliğiyle seçme ve seçilme hakkı elde ederken, 8 Şubat 1935’deki seçimler sonucunda 17 kadın milletvekili ilk kez Meclise girdi. 1950 yılında da ilk kadın belediye başkanı Müfide İlhan, Mersin’den seçildi.
İLK KADIN BAKAN VE BAŞBAKAN İlk kadın bakan Türkan Akyol, 1971 yılında göreve atandı. 1989 yılında kadınlara da kaymakamlık yolu açılırken, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kadın Vali Lale Aytaman, 1991 yılında Muğla’da görevlendirildi.
Türkiye Cumhuriyeti tarihinde Başbakan koltuğuna da ilk kez bir kadın oturdu ve Türkiye’nin ilk kadın başbakanı olan Tansu Çiller, 25 Haziran 1993 tarihinde hükümeti kurdu.
MESLEKLERİNDE İLK OLAN TÜRK KADINLARI * İlk kadın TBMM Başkanvekili - Nermin Neftçi * İlk kadın Başbakan - Prof. Dr. Tansu Çiller * İlk kadın bakan - Prof. Dr. Türkan Akyol * İlk kadın Anayasa Mahkemesi Başkanı - Tülay Tuğcu * İlk kadın Danıştay Başkanı - Füruzan İkincioğulları * İlk kadın avukat - Süreyya Ağaoğlu * İlk kadın belediye başkanları - Müfide İlhan, Sadiye Ardahan * İlk kadın büyükelçi - Filiz Dinçmen * İlk kadın Danıştay üyesi - Şükran Esmerer * İlk kadın dışişleri görevlisi - Adile Ayla * İlk kadın dişhekimi - Ferdane Bozboğan Erberk * İlk kadın doktor - Safiye Ali * İlk dünya güzeli - Keriman Halis * İlk kadın eczacı - Rukiye Kanat Arran * İlk kadın emniyet müdürü - Feriha Sanerk * İlk kadın fotoğrafçı - Semiha Es * İlk kadın gazeteci - Selma Rıza * İlk kadın genel müdür - Mükerrem Aker * İlk kadın hakim - Suat Berk * İlk kadın hazine genel müdürü - Aysel Gönül Öymen * İlk kadın hemşire - Esma Deniz * İlk kadın hesap uzmanı - Müşerref Çallılar * İlk kadın heykeltıraş - Sabiha Bengütaş * İlk kadın jet pilotu - Leman Altınçekiç * İlk kadın karakol amiri - Nevlan Kulak * İlk kadın kaymakam - Özlem Bozkurt * İlk kadın kimyacı - Remziye Hisar * İlk kadın makinist - Seher Aytaç * İlk kadın milli eğitim müdürü - Güler Karakülay * İlk kadın milli maç hakemi - Lale Orta * İlk kadın muhtar - Gül Esin * İlk kadın mühendis - Sabiha Gürayman * İlk kadın müzeci - Seniha Sami * İlk kadın orman mühendisi - Binnaz Zehra Sert * İlk kadın petrol mühendisi - Halide Ural Türktan * İlk kadın pilot - Sabiha Gökçen * İlk kadın polis memuru - Betül Diker * İlk kadın profesör - Prof. Dr. Fazıla Şevket Giz * İlk kadın radyo spikeri - Emel Gazimihal * İlk kadın rektör - Prof. Dr. Safet Rıza Alpar * İlk kadın savcılar - Işık Tüzünkan Koçhisaroğlu, N. Meliha Sanu * İlk kadın Sayıştay üyesi - Fahrünisa Etmen * İlk kadın sendika başkanı - Dervişe Koç * İlk kadın çöpçü - Elif Yazgandır
NİÇİN 8 MART? Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olmak yolunda verdiği savaşın temsili başlangıcı, 8 Mart 1857 yılında ABD’nin New York kentinde başladı. Konfeksiyon ve tekstil fabrikalarında çalışan 40 bin işçinin insanlık dışı çalışma koşullarına ve düşük ücrete karşı başlattığı grev, polisin saldırısıyla kanlı bitti. Saldırı sırasında çıkan yangında çoğu kadın 129 işçi can verdi. İşçilerin cenaze törenine 100 bini aşkın kişi katıldı.
Danimarka’nın Kopenhag kentinde 1910 yılında toplanan 2. Enternasyonale bağlı kadınlar toplantısında, Almanya Sosyal Demokrat Parti önderlerinden Clara Zetkin, bu yangında yaşamını yitiren 129 kadın işçi anısına 8 Mart’ın Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak kutlanmasını önerdi. Kadınlar Günü önerisi oybirliği ile kabul edildi.
1975 yılında Dünya Kadınlar Yılı’nı ilan eden Birleşmiş Milletler, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart’ın tüm kadınlar için “Dünya Kadınlar Günü” olarak kutlanmasını kararlaştırdı.
Yorum yaz Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
