derKi'ye Yazar Olabilir miyim?
derKi'mize yazar olmak hususunda sık sık sorulan sorulara bu başlık altında yanıt vermek ve aramıza katılmak isteyen arkadaşlarımız için yol gösteri...
| Keneden Korunma Yöntemleri |
|
|
|
| Perşembe, 17 Temmuz 2008 | ||||
|
Kirim-Kongo Kanamali Atesi (KKKA) nedir? Hayvanlardan insanlara bulasan, salginlar yapabilen ve bazen ölümcül seyredebilen viral bir enfeksiyondur. KKKA insanlara nasil bulasir? Kenelerle bulasir.KKKA'nin bulasmasinda 30 farkli kene türü rol oynayabilecegi gibi, esas olarak 'Hyalloma' türü kenelerle bulasir. Hayvanlardaki hastalik infekte (vücudunda virüs bulunan) kenelerin isirmasi ile baslamaktadir. Keneler kan emerken virüsleri alir, gelisme evrelerinde vücutlarinda muhafaza ederler. Bir baska hayvandan veya insandan kan emerken virüsleri de bulastirirlar. Insanlar virüsü ya infekte kenelerin isirmasi ile ya da bu virüsü tasiyan hayvanlarin kesilmesi sirasinda hayvana ait kan ve dokulara temas ile almaktadirlar. Ayrica hastane ortaminda hastalara ait kan ve/veya hastanin kan içeren atiklariyla direkt temas sonucu da bulasabilmektedir.Hava yolu (solunum yolu) ile bulasmamaktadir. KKKA hastaliginin yayilmasinda hangi faktörler önem tasir? Virüs, birçok evcil ve yabani hayvana bulasir, hafif bir hastalik meydana getirir. Birçok kus türü virüse karsi dirençlidir, özellikle göçmen kuslar virüsün ülkeler arasi yayilmasinda önemli rol oynarlar. Bir bölgede, kenelerin ve virüs bulunan (infekte) hayvanlarin bol olmasi salgin için önemli bir faktördür. Küçük omurgalilar ve özellikle yerde beslenen kuslar, keneleri infekte eden en önemli konak grubunu olusturmaktadirlar. Ülkemiz kenelerin yasamalari için cografi açidan oldukça uygun bir yapiya sahiptir ve Hyalomma soyuna ait kenelerin yasadigi genis cografik alanin içinde yer almaktadir. KKKA hangi mevsimde daha sik görülür ve kimler risk altindadir? Degisik mevsimlerde görülebilmekle birlikte genel olarak Haziran ve Eylül arasinda siktir. Ülkemizde Nisan ayi ortalarindan Agustos ayi sonlarina kadar olan süre içinde görülmektedir. Hastalik için çiftlik çalisanlari, çobanlar, kasaplar, mezbaha çalisanlari, et ve et ürünleri market isçileri gibi tarim çalisanlari ve hayvancilik ile ugrasanlar, veterinerler, hasta hayvan ile temasi olan ve akut hastalarla temas olasiligi bulunan salgin bölgelerde görev yapan saglik personeli, askerler ve kamp yapanlar yüksek risk altindadirlar. KKKA'da ne zaman ve ne gibi belirtiler görülür? Virüsün kene isirmasi ile vücuda alinmasindan sonraki 1-3 günde hastalik belirtileri ortaya çikmaya baslar. Virüsü içeren kan ve diger doku ya da atiklar ile temastan sonra genel olarak bu süre 5-6 gündür ve 13 güne kadar uzayabilmektedir. Insanlarda hastalik ates, üsüme-titreme, istahsizlik, kiriklik, asiri duyarlilik, bas, sirt, bel, mide bölgesi ile kol ve bacaklarda agri gibi belirtilerle ani olarak baslamaktadir. Bazen bu bulgulara kusma, karin agrisi ve ishal ilave olabilmektedir. Gövde ve kol ve bacaklarda cilt içi kanama, burun kanamasi ve degisik alanlarda kanama bulgulari bulunabilir. KKKA'da tani nasil konulur? Vücutta bu virüse karsi olusan özgül antikorlari arastirmak en sik kullanilan yöntemdir. Fakat bu antikorlar serumda hastaligin yaklasik 6. gününden itibaren belirlenebildiginden bazi kisilerde hastalik tani konamadan ölümle sonuçlanabilmektedir. Hastaligin ilk 5 günündeki tanisi ancak donanimli laboratuarlarda uygulanabilen yöntemler kullanilarak kan ve dokulardan alinan örneklerde virüsün gösterilmesi ile mümkündür. KKKA'da nasil bir tedavi uygulanir? Hastadaki belirti ve bulgulara göre destek tedavisi yapilir. Hastaligin özgül bir tedavisi bulunmamakla birlikte, antiviral ilâçlardan ribavirin kullanilmaktadir. KKKA'dan korunmak için asi var midir, süpheli bir temastan sonra neler yapilmalidir? Bugün için etkili bir asisi yoktur. KKKA'nin geçirilmesinden sonra bagisikligin ömür boyu sürebilecegi belirtilmektedir. Hasta hayvan veya insanin kendisi veya kan ve diger vücut sivilari ile temas sirasinda mutlaka eldiven, önlük, gözlük, maske gibi koruyucu giysiler kullanilmalidir. Süpheli durumlardaki herhangi bir temastan sonra, mutlaka bir saglik kurulusuna basvurulmali, en az 14 gün boyunca ates ve diger belirtiler yönünden takip edilmelidir. Temas sonrasi koruyucu tedavi (ribavirin) verilebilecegine yönelik bilimsel yayinlar olmakla birlikte Dünya Saglik Örgütü ( DSÖ,WHO) tarafindan henüz önerlimemektedir. KKKA'dan korunmak ve yayilmasini önlemek için neler yapilmalidir? · Hem mera hem de mesken keneleri gelismelerini sürdürebilmek ve nesillerini devam ettirebilmek için konakçilarindan kan emmek zorundadirlar ve ne yazik ki birden fazla hayvan türünü konakçi olarak seçmektedirler. Kisitli, özel bir hayvan grubunun olmamasi kene ile mücadeleyi güçlestirmektedir. · Mümkün oldugu kadar kenelerin bulundugu alanlardan kaçinilmalidir. Hayvan barinaklari veya kenelerin yasayabilecegi alanlarda bulunulmasi durumunda, vücut belirli araliklarla kene yönünden muayene edilmeli; vücuda yapismamis olanlar dikkatlice toplanip öldürülmeli, yapisan keneler ise kesinlikle ezilmeden ve kenenin agiz kismi koparilmadan (bir pensle saga sola oynatarak, çivi çikarir gibi) alinmalidir. · Çali, çirpi ve gür ot bulunan yerlerden uzak durulmali, bu gibi yerlere çiplak ayakla veya kisa giysilerle girilmemelidir. Piknik amaçli olarak su kenarlari ve otlak seklindeki yerlerde bulunanlar döndüklerinde, mutlaka üzerlerini kene bakimindan kontrol etmeli ve kene varsa usulüne uygun olarak vücuttan uzaklastirmalidir. · Ormanlarda çalisan isçilerin ve ava çikanlarin lastik çizme giymeleri veya pantolonlarinin paçalarini çorap içine almalari kenelerden koruyucu olabilmektedir. · Hayvan sahipleri hayvanlarini kenelere karsi uygun akarisitlerle ilâçlamali, hayvan barinaklari kenelerin yasamasina imkân vermeyecek sekilde yapilmali, çatlaklar ve yariklar tamir edilerek badana yapilmalidir. Kene bulunan hayvan barinaklari uygun akarisitlerle usulüne göre ilâçlanmalidir. · Gerek insanlarda gerekse hayvanlarda repellent olarak bilinen böcek kaçirici kimyasal maddeler dikkatli bir sekilde kullanilabilir. Repellentler sivi, losyon, krem, kati yag veya aerosol seklinde hazirlanan maddeler olup, cilde sürülerek veya elbiselere emdirilerek uygulanabilmektedir. Ayni maddeler hayvanlarin bas veya bacaklarina da uygulanabilir; ayrica, bu maddelerin emdirildigi plâstik seritler, hayvanlarin kulaklarina veya boynuzlarina takilabilir. · Kenelerin çevrede çok olmasi halinde mera, çayir, çali, çirpi ve gür otlarin bulundugu yerler gibi kenelerin yasamasina müsait alanlarda, diger canlilara ve çevreye zarar vermeden, uçak, helikopter, püskürtme cihazi monte edilmis araç veya sirtta tasinan pompalar ile ilaçla böcek mücadelesine basvurulabilir. Dr. Kadri Demirel Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmani http://www.akropolhastanesi.com
Yorum yaz Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6 |
||||
