Ezoterizm, Tanrı, Evren, İnsan aynıyeti üzerine kurulu, her şeyin Tanrıdan südur ettiği ve onun bir parçası olduğu düşüncesine dayalı bir inanç sistemidir. Amaç, farklı deneyimler yaşayan her parçanın bu deneyimlerini bir araya getirerek daha üst düzeyde bir bilince ulaşmaktır.
Tanrıdan ayrılmış olan her zerreciğin nihai hedefi, ayrılmış olduğu ana kaynağa geri dönmektir. Tanrıdan ayrılan her parça, evrenin maddeden oluşan ortamında giderek ana kaynaktan uzaklaşmakta ve kelimenin tam anlamıyla dibe vurmaktadır. Dibe vuran maddenin yeniden ana kaynağa geri dönebilmesinin yegane yöntemi, evrim yasasıdır.
Evrim yasası, varolan her şeyin kendisini geliştirme çabası üzerine kuruludur. Evrendeki her türlü madde dört temel güç ile varolmakta ve yaşamını sürdürmektedir. Bunlar Ateş (Enerji), Hava (Gaz), Su (Sıvı) ve Topraktır (Katı). Bu dört temel elemanın farklı kombinasyonları ile Tanrıdan südur eden her zerrecik farklı deneyimler yaşamakta, yaşadıkları deneyimlerin kazançları ile varoluşun bir üst basamağına atlamaktadır.
Varoluşun, bugün için bilinen en üst seviyedeki temsilcisi İnsandır. Dünyamızda bugün yaşayan her canlı gibi insan da bir evrim sürecinin sonucudur. Evrim yani Tekamül Yasası, ezelden ebede sürecek bir yasadır. Başlangıcın (Büyük Patlama) ilk anında evrim yasası işlemeye başlamış ve enerji maddeye dönüşerek Evreni yaratmıştır. Yasa sürekli işlemiş ve kendi dünyamızda İnsanın ortaya çıkışı ile neticelenmiştir.
Evrim, hem fiziki, hem de mental anlamda bugün de sürmektedir. İnsan, fiziki olarak varoluş düzlemine çıktığı andan itibaren, kendisini daha ifade edebilmenin yolunu aramaya başlamış, uygarlıklar bu arayışların sonucu ortaya çıkmıştır. İnsanın sürekli daha iyiye ulaşma çabası beraberinde, fiziki gelişimin yanı sıra düşünsel tekamülü getirmiş ve düşüncelerdeki tekamül, her şeyin bir yaratıcı sebebi olduğu sonucuna ulaşmıştır.
Yaratıcı sebebin, yani Tanrının farkına varan insan, bu en yüce varlığa ulaşabilmenin yöntemleri olarak dinleri ortaya çıkarmıştır. İnsanlık tarihi içinde iki farklı Tanrı anlayışının kabul gördüğü gözlemlenmektedir. Bunlardan ilki Yaratıcı Tanrı düşüncesidir. Tanrı her şeyi yaratmıştır. Yaratanın yanı sıra bir de yaratılanlar vardır. Yaratılanların amacı, iyi birer kul olarak Yaratana hizmet etmek ve bunun sonucunda da sonsuz ve mükemmel bir yaşam biçimiyle ödüllendirilmektir. Sonuçta varılan nokta ile elde edilmeye çalışılan nihai amacın nedenini sadece her şeyi bilen Tanrı bilebilir. İnsanın bu soruya verecek cevabı yoktur.
İkincisi, kendisinden südur edilen Tanrıdır. Südur, başlangıçtan sonsuza kadar sürecek bir olgudur ve amaç, her şeyin olduğu gibi Tanrısal bilincin de tekamül etmesidir. Tanrısal bilinci deneyimleri ile en fazla etkileyecek varlık Kamil İnsandır. Kamil insan, yeniden Tanrıya dönebilecek yegane varlıktır. Nihai hedef, mümkün olduğunca çok sayıda insanın tekamül etmesi ve Kamil insana dönüşmesidir. Kamil insanın, tüm deneyim ve farkındalıkları ile birlikte en mükemmele, yani Tanrıya ulaşması ve onunla birleşerek ayrıldığı ana kaynağa dönmesi Ezoterik öğretinin başlıca hedefidir.





