Hedefte Çatı Fiiller Nelerdir? Nasıl Eyleme Dökülürler?

554 views

Hayatımızda, kendimiz için uygun gördüğümüz ve hedef olarak belirlediğimiz her fiil,  çatı fiil olma özelliği taşır. Yani, çatı fiiller, altında birçok başka eylemi barındıran genel hedef fiilleridir.
Çatı fiile en güzel örnek sevmek fiilidir. Sevmek, eğer fiziki olarak mesela bir kediyi okşamayı kastetmiyorsak, içinde birçok başka irili ufaklı fiili barındıran, bunların yapılması durumunda ortaya çıkan eylemdir. Sabreder, emek gösterir, merhamet eder, tüm bunlar için çabalar, karşımızdakini anlar, ona BEN’liğini muhafazası için alan bırakır, çeşitli hallerini kabul eder ve olduğu gibi görürsek bunun adı sevmek olur. Sevmek fiilinin altı, üstte saydıklarıklarımızın dışında daha birçok başka fiille zenginleştirilebilir. Sevmek, genellenebilecek bazı demirbaşı fiilleri barındırdığı gibi – mesela emek vermek herkesin hemfikir olduğu bir alt fiildir sevgide- kişiden kişiye değişecek başka fiileri de kapsayabilir.
Hedeflerimiz için de durum böyledir. Örneğin “mühendis olmak istiyorum” cümlesindeki olmak bir çatı fiildir. Mühendis olmak için, istemek yetmez, başka birçok eylem gerekir: ders çalışmak, öğrenci olmak, 4 sene okumak, belki bursla geçinmek durumunda kalmak gibi gibi.
Çatı fiil kavramını anlamak, istenen her ne ise ona ulaşabilmek için elzemdir. Neden?

Hayatımızda bazen bazı halleri, durumları, rolleri isteriz. Fakat ne kadar istersek isteyelim, bize göre elimizden geleni yapsak bile, ulaşamayız hedeflerimize. Tek sebep olarak verilemezse de, alt fiilleri iyi değerlendirmemek bazen hedefimizle aramızdaki engel olabilir. Bazen bu dökümü yaparak, aslında istediğimiz şeyin, farklı bir şey olduğunu da keşfedebiliriz.

Örnek verelim;

Bir insan evlenmek istiyor olsun. Evlenmek burada çatı fiilimiz. Şimdi alt fiillerimizi kabataslak dökelim:

Ekonomik açıdan buna uygun olmak/ iş sahibi olmak,

Belli bir duygusal olgunluğa erişmiş olmak,

Yapı ve hayat bakımından, ikinci bir kişiye yer açabilecek durumda olmak,

Ben’ci değil, biz’ci olabilmeyi öğrenmiş olmak veya samimi deneme azmi,

Anlayış, sabır gibi kabiliyetlere sahip olmak ya da bu konuda terbiye edilmeye (kastımız hayattaki dersler ile gelişmeye açık olmak) hazır olmak,

Cinsel olarak partnerden ne beklediğinin bilincinde olmak,

Son olarak kendini mümkün mertebe tanımış olmak ve benliğe uygun partneri seçmeye hazır olmak.

Yukarıdaki alt fiiller çoğaltılabilir ve düzenlenebilir.

Şimdi elimizde, evlenmek fiilinin içine gizlenmiş birçok alt fiil var gördüğümüz gibi. Kişi bu alt fiiller açısından kendisini değerlendirebilir. Örneğin gerçekten evlenmek istiyor olabilir ancak çok kendine odaklı ve kişisel alanını sahiplenici bir tavır içerisindeyse, diyelim ki bu kişi kendi evinde uzun zamandır yalnız ve kendi başına yaşıyorsa, biz’ci olmak konusunda sorun yaşayabilir. Bu durumda evlenmeyi ne kadar isterse istesin, bunun için ne yaparsa yapsın, biz’ci olmak üzerine çalışmadığı sürece, hedefe ulaşmakta problem yaşama ihtimali olacaktır. Ya da bu çalışma ile, aslında evlenmek değil, sevgili istediğini fark edecek, kişisel alanının daha önemli olduğu sonucuna varacaktır ki bu da hedef değişimi demektir.

Hedeflediğimiz fiilin, en azından temel alt fiillerinin ne olduğunu ve kişisel değerlerimizin onlarla ne kadar uyumlandığını bilirsek, hayatımızda daha sağlıklı ve gerçekçi hedeflere doğru yol alabiliriz.
Öncelikli değeri kariyer başarısı olan ve örneğin insanlara sabır göstermekte zorlanan birinin, ne kadar da samimi olsa evlenme hedefine ulaşması zor olacaktır. Keza öncelikli değeri ilişkiler olan bir insanın, sırf toplum öylesini dayatıyor diye, disiplinli olmak fiili ile de sorunları varken kariyer yapmaya çalışması aynı sonucu verecektir.

Bu çalışma, herkes tarafından hemen her hedef için oluşturulabilir, yürüyeceğiniz yolun haritasını çıkarmak adına oldukça basit ve başarılı bir yöntemdir ve ancak haritaya sahip ve önündeki engelleri doğru tespit edebilen insanlar, hedefe giden yolda kaybolmaktan mümkün mertebe korunabilir.



Yorum Yapın