derki.com

Avrupa’daki düşünce akımları son dönemde giderek artan ve tırmanan bir biçimde “Türkiyesiz Avrupa” konusunu gündeme getiriyorlar. Ancak bu yaklaşımın –her ne kadar taraftarı çok olursa olsun, yine de- somut bir sonuca varması mümkün değil.

Büyük olasılıkla gelecek nesiller, Avrupa’nın düşünce tarihini incelerken, bu akımdan doğan makale ve kitapları gördüklerinde çok şaşırıp, gülümseyecekler. Kuvvetli bir ihtimalle, söz konusu yaklaşımı, fikir dünyasındaki çeşitli dönemlerde ele alınan ve daha çok “uçuk” ve “deneysel” diye nitelenen varsayımlarla kıyaslayacaklar.

Çünkü Türkiye’yi içermeyen Avrupa, Türkiye’yi dışlayan Avrupa, Türkiyesiz sadece bir ütopya olabilir. Ütopyaların ise gerçekleşmesi mümkün değildir. Esasında “ütopya” denildiğinde, kamuoyunda “gerçekleşmesi iyi ve olumlu olarak görülen, ama böyle bir olasılık bulunmayan” olgular anlaşılır. O nedenle, ütopya denildiğinde, bazı olumlu çağrışımlar söz konusudur. Ancak tarih, kültür, barış ve gelecek düşünüldüğünde, yararlı olan bu ütopyanın hiç gerçekleşmemesidir. İyi olan da, gerçekleşemeyecek olmasıdır.

Attila olmasaydı, Fatih olmasaydı, Kanuni Sultan Süleyman olmasaydı, Mustafa Kemal olmasaydı, Avrupa bugünkünden çok farklı bir kimliğe sahip olabilirdi. Haçlı Seferleri olmasaydı ve şövalyeler Anadolu ile, Anadolu’yu Anadolu yapan değerler ile karşılaşmasaydı, yine Avrupa daha farklı olurdu. Türkler olmadan Balkan tarihi de, Akdeniz tarihi de değişik bir görünüm alırdı. Etrüskler Anadolu’dan İtalya’ya göçmeseydi, neler olurdu, daha doğrusu neler olmazdı!

Acaba bugün Avrupa Trakya’da Araplar ile, Persler ile veya Ruslar ile komşu olsaydı, daha iyi olur muydu?

Avrupa’nın dününden ve bugününden Türkiye’yi çıkarırsanız, geriye pek fazla bir şey kalmaz. Bu durum Avrupa’nın geleceği içinde geçerli; Almanya’da yayınlanan Frankfurter Allgemeine Zeitung Gazetesi’nin de belirttiği gibi, “Türkiye Avrupa varlığının belirleyici unsuru”.

Türkiye Avrupa açısından “çarpan etkisine” sahip. Türkiye’nin güçlenmesi ve etkinliğinin artması, Avrupa’nın gücünün ve etkinliğinin artması ile olumlu anlamda ilişkili. Dahası Türkiye’nin artan gücü ve etkinliği, Avrupa’nın gücünü ve etkinliğini de matematikteki çarpma işleminde olduğu gibi artıracak.

Bugüne bakıldığında, Türkiye’nin Avrupa’ya etkisi ve katkısının, düne göre daha fazla olduğu görülüyor. Anadolu’da Türkiye olmasaydı, ne Doğu Akdeniz’de istikrardan ne de enerji nakil güzergâhlarının güvenliğinden söz edilebilirdi.

Bu durum “Soğuk Savaşın” yaşandığı yakın tarih için de geçerli, “Sıcak Barışın” yaşandığı bugün için de. Kısacık bir an için, medeniyetler çatışmasının yaşandığı şu dönemde demokratik, laik, çoğulcu, parlamenter Türkiye’nin olmadığını varsayalım. Ne daha kötü olabilirdi?

Acaba öyle bir durumda Filistin ve İsrail liderleri hangi ülkenin parlamentosunda konuşup, el sıkışırlardı? Acaba öyle bir zamanda Avrupa nasıl bir güvenlik mimarisi ile kendisini koruyabilirdi. Yine aynı şekilde Türkiye’nin İran ve Rusya ile ilişkileri olmasa, Avrupa kendisini daha emin hissedebilir miydi?

Resmin küçük bir kısmına baksak da, bundan çok farklı bir panaroma ile karşılaşmıyoruz. “Barış projesi” ve “medeniyet projesi” olan Avrupa Birliği, kendisine akarsuların ve sıradağların adları ile değil, erdemlerle ve evrensel hukuki ve insani değerler ile tarif ettiğine göre, onun bu fikri olgunluğa ulaşmasına katkı sağlayan Anadolu’nun değerleri olmadan, sağlıklı bir kimlik tarifi yapabilir mi?

O nedenle İngiltere Dışişleri Bakanı David Miliband’ın “Avrupa Birliği Türkiye'nin üyeliğini desteklemeli” şeklindeki ısrarlı sözlerini çok ciddiye almak lazım. Çünkü her geçen gün daha fazla “kuşatma altında dahi, meleklerin cinsiyetini tartışmaktan vazgeçemeyen Roma’ya” benzeyen Avrupa Birliği’nin vakit kaybetmeden, geleceğe daha güvenli ve daha sağlıklı bakabileceği “Türkiyeli Avrupa” formülünü geliştirmesi gerekiyor.

Nitekim İtalyan Senato Başkanı Marini “İtalya Türkiye'nin AB'ye katılması gerektiğine gerçekten inanmaktadır; çünkü Türkiye Avrupa'ya güçlü bir siyasi rol kazandırabilecek büyük bir ülkedir” derken, aynı kanaati paylaşıyor. İtalya'nın Ankara Büyükelçisi Carlo Marsili de, İtalya'nın Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olması konusunda ısrarcı olduğunu belirterek, “Bizim için Türkiye zaten AB içindedir, bunun şekilsel olarak tamamlanmasını bekliyoruz” demesi, aynı nedene dayanıyor.