Yüzyıllar boyunca çeşitli uygarlıkların doğup filizlendiği ya da uzak coğrafyalardan gelen kültürlerin yerleştiği ve şekillendiği ender topraklardan biridir Kıbrıs. Kimi zaman deniz aşırı bir kıtadan gelenler kurmuşlar antik kentleri, kimi zaman uzaklardan gelenler inşa etmişler kaleleri, sarayları. Her bir yapı, Kıbrıs’ın kültürü ve geçmişi ile birleşerek her geçen gün anıtlaşmış, yücelmiş. Bu yapıtlar unutulmak yerine, geçmişten geleceğe bir miras gibi özenle korunmuşlar, saklanmışlar.

Kuzey Kıbrıs’ta, Ortaçağ’dan günümüze kalan eserler arasında, Avrupa’da çok gösterişli örnekleri bulunan Gotik mimariye ait yapılar bulmak mümkün. İlk bakışta coğrafi olarak Avrupa’dan biraz uzak görünen Kıbrıs’ta, Gotik eserlerin fazlalığı insanı şaşırtıyor. Hem de bu eserlerin, Avrupa’nın ünlü merkezlerindeki dillere destan olmuş Gotik yapılar kadar etkileyici ve nitelikli olması da Kuzey Kıbrıs’ı bu konuda önemli bir merkez haline getiriyor. Gotik sanat yapıtlarının tarihi ve sanatsal değer olman yanı sıra, ilgi çeken bir turistik değer olduğunun da farkına varan Avrupa ülkeleri, özel Gotik turları düzenleyerek, bu sanat akımının ülkelerindeki eserlerini tüm dünyaya tanıtıyorlar. Fransa’da St. Denis, Laon, Amiens, Reims ve ünlü Notre Dame Katedralleri, İngiltere’de Salisbury, Exeter, Winchester Katedralleri, Milano’da Doumo Katedrali ve Almanya’da Köln Katedrali Gotik sanatın mimarideki örnekleri arasında ilk akla gelenler. Tarihi kalıntılarının zenginliğiyle her zaman gözde olan Kuzey Kıbrıs da Gotik mimarinin en güzel ve göz alıcı örneklerine sahip. Kıbrıs’taki katedraller, kiliseler ve manastırlar Gotik sanatın mimariye yansımasındaki zarafet ve incelikle asırlardır ilgi görüyorlar.

Avrupa’da 12. yüzyıl ile 15. yüzyıl arasında varlık gösteren Gotik sanat, Rönesans’a dek mimarlıktan, heykele; resimden, vitraya kadar sanatın her dalında sevilerek uygulanmış. Gotik mimarinin ilk uygulandığı yapı olarak, 12. yüzyıl başında Paris’te inşa edilen St. Denis manastır kilisesi kabul ediliyor. Sivri çatıları ve kuleleriyle, göğe yükselen Gotik katedraller,  bu asırlarda kentlerin siluetlerini değiştirmişler ve önemli anıtlar olarak saygı görmüşler. Gotik katedrallere girildiğinde, daha aydınlık bir ortam ve yukarı doğru çekilmiş hissi veren bir mekân karşılıyor insanı. Sivri kemerler sayesinde yapılan kaburgalı tonoz sistemi ve yapıyı dışardan destekleyen payanda kemerleri, katedrallerin göğe uzanan ince ve sivri görünümünün verilmesini sağlıyor. Gotik yeniliği olan sivri kemerler sayesinde, kemere binen yük aşağıya eşit olarak aktarılmış ve böylece yük azaltılmış. Çatıdan da payanda kemerleri ile destek sağlanınca, gotik katedraller anıtsal ve asil bir görünüme kavuşmuşlar. Gotik mimarinin en önemli özelliklerinden biri olan ve “gül pencere” olarak adlandırılan ana kapı üzerindeki yuvarlak pencere, vitray sanatının en renkli çalışmalarının uygulandığı ve katedrallerin en ilgi çeken kısmı olarak karşımıza çıkıyor.

Kuzey Kıbrıs da Avrupa’da ki önemli kentler gibi Gotik mimarlık akımının etkisinde önemli yapılarla süslenmiş. Hatta öyle ki bu yapılar, tüm Akdeniz ülkeleri arasında hatırı sayılır güzellikte ve önemde yapılar olarak kabul ediliyorlar. Kuzey Kıbrıs’ın Gotik katedralleri arasında Mağusa’daki St. Nicholas Katedrali, aradan geçen asırlara karşın bugün bile kentin gelen görünümüne hakim bir konumda ve güzelliğiyle Mağusa kentini adeta taçlandırıyor. M.S. 13. yüzyılda yapılmış olan katedral, kentin her yerinden görülebilen heybetli ve asil bir görünüme sahip. Batı cephesinde yer alan orta kapı ve yanlarındaki iki kapının görkemi,  daha ilk bakışta katedralin şaşaalı mimarisini gözler önüne seriyorlar. Kapıların üstlerindeki alınlıkların süslemeleri, pencerelerdeki motifler ve çatıdaki oymaların hepsi, taşın Gotik mimarlıkta ustalıkla işlenişinin bir kanıtı gibi. Orta kapının üstünde yer alan vitraylı gül pencere bütün gotik katedrallerde olduğu gibi, burada da daha ilk bakışta ilgi çekiyor. Gotik mimarlıkta Gargoyle olarak adlandırılan hayvan ya da yaratık formlu su olukları, Mağusa’daki bu katedralde de kullanılmış. Ancak bu heykel görünümündeki su oluklarının baş kısımları, günümüze dek ulaşamamış ve kaybolmuşlar. Yine de, benzerleri Paris’teki, Milano’da ki katedrallerde de görülebilen, şekilli su oluklarından kalanları burada görmek mümkün. Ayrıca çatının ve doğu cephenin süslemeleri de yapıyı uzun uzun seyretmek, incelemek için yeterli. Kıbrıs’ın Osmanlı topraklarında katılmasıyla katedral, camiye dönüştürülmüş ve Lala Mustafa Paşa Cami olarak adlandırılmış. Böylece yapı kutsal kimliğini kaybetmeden saygı görmeye devam etmiş ve bu sayede doğa ve insan tahribatından korunmuş. Katedralin iç kısmında orijinal Gotik kemerleri ve tonozları görmek mümkün. Mağusa’daki St. Nicholas Katedrali ile ilgili bir başka özellik de, Fransa’daki Reims Katedrali ile olan benzerliğidir. Her iki katedralin giriş kısımlarındaki ve genel yapısal benzerlikleri, Gotik sanatın Avrupa’nın ortasında ve Akdeniz’in doğusunda nasıl uygulandığı konusunda karşılaştırma yapmak fırsatı sunuyor ziyaretçilere.