C.I.A. (Central Intelligence Agency – Merkezi Haberalma Teşkilatı), 2. Dünya Savaşı’nda görev yapan O.S.S. (Office of Strategic Services – Stratejik Hizmetler Ofisi)’nin devamı olarak, 1947 yılında başkan Harry S. Truman tarafından imzalanan Milli Güvenlik Kanunu ile kuruldu. 1944 yılında O.S.S.’nin de kurucusu olan William J. Donovan, Franklin Roosevelt’e, direkt A.B.D. başkanına bağlı olarak çalışacak ve bilgiyi gizli veya açık yöntemler uygulayarak elde edecek yeni bir istihbarat örgütü kurmayı önerdi. Bu örgüt aynı zamanda haberalma stratejilerini belirlerken, başkana danışmanlık yapacak ve mevcut tüm istihbarat birimlerinden gelen bilgileri bünyesinde toplayıp, değerlendirecekti. Truman tarafından kuruluşu onaylanan C.I.A.’in ilk başkanı da Roscoe H. Hillenkoetter oldu.

C.I.A.’in ilk kuruluşunda Nazi ajanları, savaş suçlarından hüküm giymeme garantisi ile finanse edilip, Birleşik Devletler ajanları olarak görev yapmaya başlamışlardı. Keza o dönemde ajanlarla birlikte birçok Alman bilim adamı da Paperclip Operasyonu ile Birleşik Devletler’e getirilmiş ve ülkede görev yapmaları sağlanmıştı.

1949 yılında örgütün örtülü ödenekten kaynak kullanmasına ve eylemlerini gizlilik içerisinde yürütmesine izin verilmişti. Bu izin aynı zamanda C.I.A.’ye örgütün organizasyon yapısını, görevlerini, görevlilerini, maaşlarını ve çalışan personel sayısını kamudan gizleme hakkı da veriyordu. Bu tarihte C.I.A. aynı zamanda Batı Alman haberalma teşkilatı Bundesnachrichtendienst’i de kontrol ediyordu.

Kurulduğu ilk yıllarda  hükümetin diğer birimlerinin C.I.A.’in eylemleri konusunda bilgileri ve ilgileri pek bulunmuyordu. C.I.A., K.G.B.’ye karşıt olarak işlev yapan bir birimdi.  Fakat 1970’lere gelindiğinde patlayan Watergate skandalı ile örgütün eylemleri, yabancı ülkelerin liderlerine yaptığı suikastler ve suikast girişimleri, ülke içinde bilgi toplamak için kullanılan illegal yöntemler sorgulanmaya başlandı. Başkan Nixon’ın, C.I.A. ajanlarına, rakip Demokrat partinin genel merkezini dinlettiğinin ortaya çıkması ile ortaya çıkan Watergate Skandalı, C.I.A.’in de imajını sarsmıştı. James R. Schlesinger’ın C.I.A’in geçmişteki suçlarına dair gizli raporu, Seymour Hersh’in New York Times’ta yayınlanan makalesiyle ortaya çıkınca, örgütün yabancı liderlere yaptığı suikastler ve ABD vatandaşlarını fişlemek gibi faaliyetleri de ifşa edilmiş oldu. Kongre, C.I.A.’in incelenmesini istedi ve 1975 yılında Angola’ya yapılan gizli operasyonu engelledi. Aynı sene içinde örgütün yabancı ülke liderlerine suikast yapması yasaklandı. Başkan Gerald Ford, protestolar üzerine örgütün Amerikan vatandaşları üzerindeki faaliyetlerini denetleyecek bir “Yurttaş Komisyonu” kurulmasına karar verdi. Sonuçta örgütün vatandaşlar üzerinde eylem yapma görevi kısıtlandı ve bu görev F.B.I.’ın sorumluluğuna devredildi. 80’lerin sonunda ortaya çıkan İrangate skandalı üzerine, 1991 yılında Haberalma Onaylama Kanunu yayınlandı ve böylece örgütün gizli görevleri, Beyaz Saray ve Senato’nun Haberalma Komiteleri’nin de dahil olduğu bir emir-komuta zincirinin onayına bağlandı. Fakat 2001’de yaşanan İkiz Kuleler saldırısının ardından, Watergate sonrasında örgüte getirilen birçok kısıtlama kaldırıldı.

Organizasyon yapısı

CIA dört müdürlük halinde çalışmaktadır:

Haberalma Müdürlüğü

Her türlü haber alma aracı ile bilgi toplama, casusluk faaliyetlerini yürütür. Gizli olarak yapılan istihbaratı değerlendirir. Havadan çekilen (uydu, uçak vs.) resimleri, radyo, telefon, televizyon, telgraf, telsiz gibi ulaştırma araçları ile toplanan bilgileri değerlendirir. Bu değerlendirmeler, raporlar halinde, ilgili makamlara gönderilir. Karşı haberalma daire başkanlığı ile koordineli olarak çalışır.Harekat Müdürlüğünün ihtiyacı olan kapsamlı bilgileri ve verileri operasyon aşaması da dahil temin eder.

Harekat Müdürlüğü

Gizli operasyonları yürütür.

Bilim ve Teknoloji Müdürlüğü

Teşkilat elemanlarını, son teknolojik gelişmelerde eğitmek, kullanmasını öğretmek. Kullanılan araçları geliştirmek, yapılan operasyonlara bilimsel ve teknik destek sağlamak, bu bölümün görevidir.

Yönetim Müdürlüğü

Teşkilat personelinin, toplanan bilgilerin, tesislerin güvenliğini sağlar.

CIA'nın kadrolarında devamlı memur şeklinde (tahmini) on altı bin kişi çalışmaktadır. Ayrıca gayri resmi olarak yüz binlerce kişiyi de çeşitli yöntemlerle kullanmaktadır.

Göster 1 1 Yorum